Azerbaycan Felsefesinden Yapraklar- Ali bey Hüseynzade

Azerbaycan Felsefesinden Yapraklar- Ali bey Hüseynzade


Azerbaycanlı-Türk filozof,devlet adamı, gazeteci, şair ve doktor Ali bey Hüseynzade İslamcılıktan çok Türkçülüğün tarihine ve felsefesine önem vermiş ve siyasal Türkçülüğe eğilim göstermiştir. Ona göre, aynı fikir için savaşan insanlar arasında anlaşmazlıkların ve çelişkilerin varlığı, ulusal birliğin ihlali anlamına gelmez. Aksine fikir ayrılıklarının bir sonucu olarak gerçek ortaya çıkar ve millet  gerçeğin peşine düşer.

Aşırı muhafazakârlara ve aşırı solculara karşı çıkan Hüseyinzadeye göre bugün Müslüman milletler diğer gelişmiş milletlerin gerisinde kalıyor ve bu da aşırı muhafazakarların ve solcuların halkın ilerlemesini engellemesinden kaynaklanıyor. Ona göre dört ya da beş yüz yıl sonra Avrupalılar geleceğe bakarken, İslam-Türk dünyası geçmişten hala ayrılamaz. Ancak geçmişi görmek ve bilmek sadece geleceği belirlemek, ilerlemek, orada takılıp kalmamak için gereklidir.

Seküler bilimler ile dini bilimlerin yanı sıra matematik ve doğa bilimleri gibi seküler bilimlerin ayrılması çağrısında bulundu.


Ayrıca öğrenme ihtiyacını da dile getirdi. Hüseyinzade'ye göre hem Osmanlılar hem de Gacarlar - Müslüman halklar - cahildir. Ancak İstanbul hükümeti dini işleri kontrol ederken, Tahran hükümeti mollalar ve seyidlerle bunu yapamadı. Osmanlı Türkleri eski din ve mezheplerinden vazgeçmezken, İranlı mollalar iki yeni mezhep icat etti.

Huseynzadeye göre İslam coğrafyasında en acı veren yerin İran olması tesadüf değil. Böylece İran'da Hinduizm, Budizm ve Brahmanizm Zerdüştlük, Hıristiyanlık ise Maniheizm oldu.


Zerdüştlük ve onun iyilik ve kötülük teorisi yavaş yavaş halifeliği (İslamcılık) içeriden devraldı. Zerdüştlük, İslam içinde, özellikle Şii mezhebi içinde yeni bir biçimde yaşamaya devam etti. İran'da  halklar, Zerdüştlüğün Şiilik içinde bu haliyle İran'da devam etmesine karşı çıkmasa da Türkler ve Araplar için aynı şey söylenemezdi.  İslam dünyasındaki yenilik meselesi, hürriyet ve hürriyet kavramları tüm Müslüman milletler ve onların aydınları için geçerlidir.


Huseynzade'nin tabirince söylersek “Müslüman milletler olmalarına rağmen, Persler,Türkler ve Araplar ulusal gelenekler, devrimci yenilikler, dini reformlar ve diğer konular hakkında farklı görüşlere sahipler. "

YAZAR: Vesile Allahverdiyeva
ANADOLU TÜRKCESİNE ÇEVİREN : Müşvike Kuliyeva

Yorumlar (0)
13°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 14 23
6. Tottenham 13 22
7. M. United 14 21
8. Wolverhampton 14 21
9. Brighton 14 19
10. Leicester City 14 19
11. Crystal Palace 14 16
12. Brentford 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Namaz Vakti 03 Aralık 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı