Azerbaycan Felsefesinden Yapraklar- Ali bey Hüseynzade

Azerbaycan Felsefesinden Yapraklar- Ali bey Hüseynzade


Azerbaycanlı-Türk filozof,devlet adamı, gazeteci, şair ve doktor Ali bey Hüseynzade İslamcılıktan çok Türkçülüğün tarihine ve felsefesine önem vermiş ve siyasal Türkçülüğe eğilim göstermiştir. Ona göre, aynı fikir için savaşan insanlar arasında anlaşmazlıkların ve çelişkilerin varlığı, ulusal birliğin ihlali anlamına gelmez. Aksine fikir ayrılıklarının bir sonucu olarak gerçek ortaya çıkar ve millet  gerçeğin peşine düşer.

Aşırı muhafazakârlara ve aşırı solculara karşı çıkan Hüseyinzadeye göre bugün Müslüman milletler diğer gelişmiş milletlerin gerisinde kalıyor ve bu da aşırı muhafazakarların ve solcuların halkın ilerlemesini engellemesinden kaynaklanıyor. Ona göre dört ya da beş yüz yıl sonra Avrupalılar geleceğe bakarken, İslam-Türk dünyası geçmişten hala ayrılamaz. Ancak geçmişi görmek ve bilmek sadece geleceği belirlemek, ilerlemek, orada takılıp kalmamak için gereklidir.

Seküler bilimler ile dini bilimlerin yanı sıra matematik ve doğa bilimleri gibi seküler bilimlerin ayrılması çağrısında bulundu.


Ayrıca öğrenme ihtiyacını da dile getirdi. Hüseyinzade'ye göre hem Osmanlılar hem de Gacarlar - Müslüman halklar - cahildir. Ancak İstanbul hükümeti dini işleri kontrol ederken, Tahran hükümeti mollalar ve seyidlerle bunu yapamadı. Osmanlı Türkleri eski din ve mezheplerinden vazgeçmezken, İranlı mollalar iki yeni mezhep icat etti.

Huseynzadeye göre İslam coğrafyasında en acı veren yerin İran olması tesadüf değil. Böylece İran'da Hinduizm, Budizm ve Brahmanizm Zerdüştlük, Hıristiyanlık ise Maniheizm oldu.


Zerdüştlük ve onun iyilik ve kötülük teorisi yavaş yavaş halifeliği (İslamcılık) içeriden devraldı. Zerdüştlük, İslam içinde, özellikle Şii mezhebi içinde yeni bir biçimde yaşamaya devam etti. İran'da  halklar, Zerdüştlüğün Şiilik içinde bu haliyle İran'da devam etmesine karşı çıkmasa da Türkler ve Araplar için aynı şey söylenemezdi.  İslam dünyasındaki yenilik meselesi, hürriyet ve hürriyet kavramları tüm Müslüman milletler ve onların aydınları için geçerlidir.


Huseynzade'nin tabirince söylersek “Müslüman milletler olmalarına rağmen, Persler,Türkler ve Araplar ulusal gelenekler, devrimci yenilikler, dini reformlar ve diğer konular hakkında farklı görüşlere sahipler. "

YAZAR: Vesile Allahverdiyeva
ANADOLU TÜRKCESİNE ÇEVİREN : Müşvike Kuliyeva

Yorumlar (0)
22°
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 36 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 36 20
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30