13.01.2021, 18:56

“Kitabi-Dədə Qorqud”dan aldığım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm”

“Kitabi-Dədə Qorqud”dan aldığım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm”

Firudin Cəlilov: “Dilimizin qədimliyinə və zənginliyinə bələd olduqca, qürurlanmaya bilmirsən”


Sabah 1 avqust – Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günüdür.

Moderator.az-a açıqlama verən görkəmli türkoloq, filologioya elmləri doktoru, professor, sabiq təhsil naziri Firudin Cəlilov bu böyük günlə bağlı bəzi tarixi məqamlara diqqət çəkdi:

“Hər bir millət öz dili ilə tanınır. Soruşanda ki, “sən kimsən”, qarşı tərəf “türkəm”, “özbəyəm”, "rusam” və s. kimi cavablar verir. Bu cavablarda əsasən dil nəzərdə tutulur. Insanın anasından eşitdiyi dil həm də onun millətinin adıdır. Bu mənada dil sosial toplumda böyük siyasi anlam daşıyır. Hər bir xalq öz dili ilə fəxr edir.

Bizim dilimiz özəlliklə fəxr olunması bir dildir. Mən bu dilin qədim dövrlərini araşdırmışam. Dilimizin nə qədər qədim və zəngin dil olduğunu gördükdə, insan ancaq fəxr edir. Bütün dillərdə alınma sözlər var. Bizim Azərbaycan tükcəsində də bu, belədir. Ərəb, fars, rus, ingilis dilindən sözlər almışıq. Lakin bizim başqa dillərə verdiyi sözlər o qədər çoxdur ki, bunlara baxdıqca dilimizin böyüklüyünə, zənginliyinə heyrət etməyə bilmirsən.

Bu dildə ulu babalarımız atalar sözü deyiblər. Hikmətli deyimlər səsləndiriblər. Bu atalar sözünün hər biri bir fəlsəfi konsepsiyadır. Bəzən deyirlər ki, türklərin qədim filosofları azdır. Bizim babalarımzın deyimləri elə fəlsəfədir və dilimizin zənginliyini göstərir. Bu deyimlərdə çox qısa və lakonik şəkildə böyük bir fəlsəfi fikir çatdırılır. Bizim “Kitabi-Dədə Qorqud” kimi zəngin xəzinəmiz var. Dədə Qorqudu oxuduqca adamın ürəyinə yağ kimi yayılır. Mən Dədə Qorquddan aldğım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm. Belə böyük bir dili olan xalqın təbii ki, dil bayramını qəbul etməyə haqqı var.

Əlifba məsələsinə gəlincə, deməliyəm ki, 90-cı illərdə SSRİ çökməyə başlayanda, biz qərara gəldik ki, 1920-ci ildə bizim milli dövlətimizi dəyişdirib sovet Azərbaycanı edənlərin əleyhinə olaraq, biz 1918-1920-ci illərdəki dövlətimizi bərpa edək. Müstəqillik aktını qəbul edən kimi parlamentdə komissiya sədri olaraq 90-cı illərdən başlayaraq latın əlifbasının bərpasına başladım. Bu proses bir müddət uzandı. 1-2 dəfə parlamentdə müzakkrə olundu. Axırda 1991-ci ilin dekabrında qəbul elədik.

Parlament bu əlifbanı qəbul edəndən 1-2 il sonra artıq mən nazir işləyirdim və bu səbəbdən bütün dərslikləri latın əlifbası ilə çap etmək imkanım oldu. 1993-cü ildən üzübəri dərsliklərimiz latın qrafikası ilə çap olunmağa başladı. 3-4 ildən sonra isə qəzetlər də latın əlifbası ilə çap olunmağa başladı. Beləliklə də, əlifba oturuşdu. Bu gün artıq iki nəsil orta məktəbi latın əlifbası ilə oxuyub. Bu baxımdan əlifba bayramını da qutlamaq mühüm önəm daşıyır.

Mən həm Azərbaycan əlifbası, həm də Azərbayvan dili münasibəti ilə bütün xalqımızı təbrik edirəm”.

Seymur ƏLİYEV

Yorumlar (0)
17°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Hatayspor 34 53
6. Alanyaspor 34 52
7. Gaziantep FK 33 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Başakşehir 33 33
19. Gençlerbirliği 34 32
20. Erzurumspor 34 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23