13.01.2021, 18:56

“Kitabi-Dədə Qorqud”dan aldığım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm”

“Kitabi-Dədə Qorqud”dan aldığım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm”

Firudin Cəlilov: “Dilimizin qədimliyinə və zənginliyinə bələd olduqca, qürurlanmaya bilmirsən”


Sabah 1 avqust – Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günüdür.

Moderator.az-a açıqlama verən görkəmli türkoloq, filologioya elmləri doktoru, professor, sabiq təhsil naziri Firudin Cəlilov bu böyük günlə bağlı bəzi tarixi məqamlara diqqət çəkdi:

“Hər bir millət öz dili ilə tanınır. Soruşanda ki, “sən kimsən”, qarşı tərəf “türkəm”, “özbəyəm”, "rusam” və s. kimi cavablar verir. Bu cavablarda əsasən dil nəzərdə tutulur. Insanın anasından eşitdiyi dil həm də onun millətinin adıdır. Bu mənada dil sosial toplumda böyük siyasi anlam daşıyır. Hər bir xalq öz dili ilə fəxr edir.

Bizim dilimiz özəlliklə fəxr olunması bir dildir. Mən bu dilin qədim dövrlərini araşdırmışam. Dilimizin nə qədər qədim və zəngin dil olduğunu gördükdə, insan ancaq fəxr edir. Bütün dillərdə alınma sözlər var. Bizim Azərbaycan tükcəsində də bu, belədir. Ərəb, fars, rus, ingilis dilindən sözlər almışıq. Lakin bizim başqa dillərə verdiyi sözlər o qədər çoxdur ki, bunlara baxdıqca dilimizin böyüklüyünə, zənginliyinə heyrət etməyə bilmirsən.

Bu dildə ulu babalarımız atalar sözü deyiblər. Hikmətli deyimlər səsləndiriblər. Bu atalar sözünün hər biri bir fəlsəfi konsepsiyadır. Bəzən deyirlər ki, türklərin qədim filosofları azdır. Bizim babalarımzın deyimləri elə fəlsəfədir və dilimizin zənginliyini göstərir. Bu deyimlərdə çox qısa və lakonik şəkildə böyük bir fəlsəfi fikir çatdırılır. Bizim “Kitabi-Dədə Qorqud” kimi zəngin xəzinəmiz var. Dədə Qorqudu oxuduqca adamın ürəyinə yağ kimi yayılır. Mən Dədə Qorquddan aldğım ləzzəti heç bir ədəbiyyatdan ala bilməmişəm. Belə böyük bir dili olan xalqın təbii ki, dil bayramını qəbul etməyə haqqı var.

Əlifba məsələsinə gəlincə, deməliyəm ki, 90-cı illərdə SSRİ çökməyə başlayanda, biz qərara gəldik ki, 1920-ci ildə bizim milli dövlətimizi dəyişdirib sovet Azərbaycanı edənlərin əleyhinə olaraq, biz 1918-1920-ci illərdəki dövlətimizi bərpa edək. Müstəqillik aktını qəbul edən kimi parlamentdə komissiya sədri olaraq 90-cı illərdən başlayaraq latın əlifbasının bərpasına başladım. Bu proses bir müddət uzandı. 1-2 dəfə parlamentdə müzakkrə olundu. Axırda 1991-ci ilin dekabrında qəbul elədik.

Parlament bu əlifbanı qəbul edəndən 1-2 il sonra artıq mən nazir işləyirdim və bu səbəbdən bütün dərslikləri latın əlifbası ilə çap etmək imkanım oldu. 1993-cü ildən üzübəri dərsliklərimiz latın qrafikası ilə çap olunmağa başladı. 3-4 ildən sonra isə qəzetlər də latın əlifbası ilə çap olunmağa başladı. Beləliklə də, əlifba oturuşdu. Bu gün artıq iki nəsil orta məktəbi latın əlifbası ilə oxuyub. Bu baxımdan əlifba bayramını da qutlamaq mühüm önəm daşıyır.

Mən həm Azərbaycan əlifbası, həm də Azərbayvan dili münasibəti ilə bütün xalqımızı təbrik edirəm”.

Seymur ƏLİYEV

Yorumlar (0)
13°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 15 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 14 20
11. Sivasspor 15 19
12. Antalyaspor 14 18
13. Gaziantep FK 14 18
14. Altay 14 17
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Erzurumspor 13 28
2. Ümraniye 13 27
3. Ankaragücü 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. İstanbulspor 14 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Gençlerbirliği 14 20
10. Samsunspor 13 19
11. Adanaspor 14 18
12. Menemenspor 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 14 23
6. Tottenham 13 22
7. M. United 14 21
8. Wolverhampton 14 21
9. Brighton 14 19
10. Leicester City 14 19
11. Crystal Palace 14 16
12. Brentford 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Granada 15 15
16. Deportivo Alaves 15 14
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Namaz Vakti 04 Aralık 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı